MDALASINI NA SUKARI YA DAMU: JINSI YA KUTUMIA, USALAMA, MADHARA NA MASWALI YANAYOULIZWA MARA KWA MARA
Katika sehemu ya kwanza tumeona kwamba mdalasini ni kiungo kinachovutia katika tafiti zinazohusu sukari ya damu na usikivu wa insulini. Hata hivyo, ni muhimu kuelewa kwamba mdalasini haupaswi kuchukuliwa kama tiba ya kisukari wala kutumika badala ya dawa alizopewa mgonjwa.
Sehemu hii inaangalia kwa undani zaidi matumizi ya mdalasini, aina zake, chai ya mdalasini, tahadhari, madhara yanayoweza kutokea na maswali muhimu ambayo watu wengi huuliza.
Jinsi ya kutumia mdalasini katika chakula
Njia rahisi zaidi ya kutumia mdalasini ni kuutumia kama kiungo cha chakula badala ya kuutumia kwa kiasi kikubwa kama dawa au kirutubisho.
Mdalasini unaweza kuongezwa kwenye vyakula na vinywaji mbalimbali, kwa mfano:
- Uji.
- Oatmeal.
- Chai.
- Mtindi usio na sukari nyingi.
- Baadhi ya matunda.
- Vyakula vya nafaka.
- Mapishi mbalimbali yanayohitaji harufu na ladha ya mdalasini.
Kwa mtu anayefuatilia kiwango cha sukari ya damu, ni muhimu kuangalia mlo mzima. Kuongeza mdalasini kwenye chakula chenye kiasi kikubwa cha sukari hakufanyi chakula hicho kuwa chakula cha kudhibiti kisukari.
Kwa mfano, chai yenye mdalasini lakini iliyoongezwa vijiko vingi vya sukari bado inaweza kuongeza kiwango cha sukari kwenye damu.
Jinsi ya kutengeneza chai ya mdalasini
Chai ya mdalasini inaweza kutengenezwa kwa njia rahisi.
Unaweza kutumia kipande cha gome la mdalasini au kiasi kidogo cha mdalasini uliosagwa na kuuweka kwenye maji ya moto. Baada ya kuacha kwa muda ili viambato na harufu yake vitoke, chai inaweza kunywewa ikiwa ya uvuguvugu.
Kwa mtu mwenye kisukari, jambo muhimu si mdalasini pekee bali pia kile kinachoongezwa kwenye chai.
Ikiwa lengo ni kupunguza ulaji wa sukari, epuka kuongeza kiasi kikubwa cha sukari, sharubati au viambato vingine vyenye sukari nyingi.
Chai ya mdalasini inaweza kuwa sehemu ya lishe, lakini hakuna sababu ya kuamini kwamba kunywa chai hiyo pekee kutadhibiti kisukari bila kuzingatia lishe, mazoezi, dawa na ufuatiliaji wa afya.
Je, chai ya mdalasini inapaswa kunywewa mara ngapi?
Hakuna idadi maalumu ya vikombe kwa siku ambayo imethibitishwa kuwa ndiyo sahihi kwa kila mtu mwenye kisukari.
Mahitaji ya kila mtu yanaweza kutofautiana kutokana na umri, hali ya afya, dawa anazotumia, aina ya kisukari na malengo yake ya matibabu.
Kwa hiyo, ni bora kuichukulia chai ya mdalasini kama kinywaji cha kawaida cha lishe badala ya kuitumia kama dawa yenye dozi maalumu.
Ikiwa unatumia kiasi kikubwa cha mdalasini kila siku au unatumia virutubisho vya mdalasini, ni muhimu kuzungumza na mtaalamu wa afya.
Je, mdalasini unaweza kuzuia kisukari cha aina ya 2?
Kuna tafiti zinazochunguza uhusiano kati ya mdalasini, usikivu wa insulini na kimetaboliki ya glukosi. Hata hivyo, ushahidi uliopo hauwezi kutumika kusema kwamba kutumia mdalasini kunazuia kisukari cha aina ya 2.
Njia zinazojulikana zaidi za kupunguza hatari ya kisukari cha aina ya 2 zinahusisha mtindo wa maisha wenye afya.
Hii inaweza kujumuisha:
- Kufanya mazoezi mara kwa mara.
- Kudumisha uzito unaofaa.
- Kula vyakula vyenye lishe bora.
- Kupunguza ulaji wa vyakula vyenye sukari nyingi.
- Kula vyakula vyenye nyuzinyuzi kwa kiwango kinachofaa.
- Kupunguza matumizi ya vyakula vilivyosindikwa kupita kiasi.
- Kufuatilia afya kwa vipimo vinavyoshauriwa.
Kwa hiyo, mdalasini unaweza kuwa sehemu ya lishe, lakini haupaswi kupewa jukumu la kuzuia kisukari peke yake.
Mdalasini na sukari baada ya kula
Baada ya kula, hasa mlo wenye wanga, kiwango cha glukosi kwenye damu kinaweza kuongezeka.
Mwili hutumia insulini kusaidia kudhibiti ongezeko hilo. Tafiti fulani zimechunguza kama mdalasini unaweza kuathiri mwitikio wa mwili baada ya kula.
Ingawa baadhi ya matokeo yameonyesha uwezekano wa manufaa, si sahihi kudhani kwamba kila mlo wenye mdalasini utazuia ongezeko la sukari ya damu.
Aina ya chakula, kiasi cha chakula, kiwango cha wanga, shughuli za mwili na hali ya kimetaboliki ya mtu vinaweza kuwa na ushawishi mkubwa zaidi.
Mdalasini na uzito wa mwili
Watu wengi hutumia viungo mbalimbali wakiamini vinaweza kusaidia kupunguza uzito.
Mdalasini wenyewe haupaswi kuchukuliwa kama dawa ya kupunguza uzito.
Ikiwa mtu anataka kupunguza uzito, msingi muhimu ni mpango wa lishe unaoweza kudumishwa, udhibiti wa kiasi cha chakula, shughuli za mwili na ushauri wa kitaalamu pale unapohitajika.
Mdalasini unaweza kuongeza ladha kwenye baadhi ya vyakula bila kuhitaji kuongeza sukari nyingi, jambo ambalo linaweza kusaidia mtu kutengeneza mlo wenye uwiano mzuri.
Lakini hiyo ni tofauti na kusema kwamba mdalasini "unachoma mafuta" au unasababisha kupungua uzito moja kwa moja.
Tofauti kati ya Ceylon na Cassia Cinnamon
Mdalasini wa Ceylon na Cassia wote hutumika kama viungo, lakini wana tofauti katika muundo wao wa kemikali.
Ceylon Cinnamon
Ceylon mara nyingi huitwa "true cinnamon". Gome lake kwa kawaida huwa na tabaka nyembamba nyingi na ladha yake huwa laini zaidi.
Ina kiasi kidogo zaidi cha coumarin ikilinganishwa na Cassia.
Cassia Cinnamon
Cassia ni aina inayotumika sana katika maeneo mengi duniani. Ina ladha yenye nguvu zaidi na kwa kawaida huwa na kiasi kikubwa zaidi cha coumarin.
Kwa matumizi ya muda mrefu na kiasi kikubwa, tofauti hii inaweza kuwa muhimu kwa sababu ulaji mkubwa wa coumarin unaweza kuathiri ini kwa baadhi ya watu.
Kwa hiyo, mtu anayefikiria kutumia mdalasini kwa kiasi kikubwa kila siku anapaswa kuzingatia aina anayochagua.
Coumarin ni nini?
Coumarin ni kiambato cha asili kinachopatikana katika mimea mbalimbali, ikiwa ni pamoja na baadhi ya aina za mdalasini.
Tatizo linahusu hasa matumizi makubwa na ya muda mrefu. Kwa baadhi ya watu, ulaji mkubwa wa coumarin unaweza kuwa na athari kwenye ini.
Hii haimaanishi kwamba mtu anapaswa kuogopa kutumia mdalasini kama kiungo cha chakula. Kinachosisitizwa ni tofauti kati ya matumizi ya kawaida ya chakula na matumizi ya kiasi kikubwa kama kirutubisho.
Mtu mwenye ugonjwa wa ini au anayefikiria kutumia dozi kubwa za mdalasini anapaswa kuzungumza na mtaalamu wa afya kwanza.
Madhara yanayoweza kutokea
Mdalasini unapochukuliwa kama kiungo cha chakula kwa kiasi cha kawaida kwa watu wengi huwa hauna tatizo kubwa.
Hata hivyo, matumizi makubwa yanaweza kusababisha matatizo kwa baadhi ya watu.
Mambo yanayoweza kutokea ni pamoja na:
- Kuwashwa au kupata mzio.
- Kuwasha mdomo au koo.
- Usumbufu wa tumbo.
- Kichefuchefu kwa baadhi ya watu.
- Matatizo yanayohusiana na ini ikiwa kiasi kikubwa cha coumarin kinatumika kwa muda mrefu.
Pia, kuvuta unga wa mdalasini kunaweza kuwasha njia ya hewa, hivyo si jambo linalopendekezwa.
Mdalasini na dawa za kisukari
Mtu anayatumia dawa za kupunguza sukari ya damu anapaswa kuwa mwangalifu anapoongeza bidhaa yoyote inayodaiwa kuathiri sukari.
Sababu ni kwamba mabadiliko katika lishe, mazoezi, dawa na virutubisho yanaweza kubadilisha kiwango cha sukari ya damu.
Ikiwa mtu anatumia dawa za kisukari na pia anatumia kiasi kikubwa cha mdalasini au kirutubisho cha mdalasini, ni muhimu kufuatilia sukari yake na kumjulisha mtoa huduma wa afya.
Usibadilishe dozi ya dawa zako mwenyewe.
Ikiwa unaona sukari yako ikishuka mara kwa mara, usipunguze au kuacha dawa bila ushauri wa mtaalamu.
Mdalasini na dawa nyingine
Mdalasini inaweza pia kuwa jambo la kuzingatia kwa mtu anayatumia dawa nyingine kwa muda mrefu.
Kwa sababu virutubisho vinaweza kuwa na mkusanyiko mkubwa wa viambato kuliko kiasi kinachotumiwa kama kiungo cha kawaida, ni muhimu kumwambia daktari au mfamasia kuhusu virutubisho vyote unavyotumia.
Hii ni muhimu zaidi ikiwa unatumia dawa nyingi au una ugonjwa wa ini, figo au hali nyingine ya muda mrefu.
Je, mtu mwenye kisukari anaweza kula mdalasini kila siku?
Mdalasini unaotumika kama kiungo cha kawaida kwenye chakula unaweza kuwa sehemu ya lishe ya mtu mwenye kisukari.
Lakini "kutumia kila siku" haimaanishi kwamba mtu anatakiwa kutumia kiasi kikubwa kila siku.
Kiasi kikubwa si lazima kiwe na faida kubwa zaidi.
Hasa unapozungumzia virutubisho vya mdalasini, ni muhimu kutofautisha matumizi ya kawaida ya chakula na matumizi ya dozi kubwa zinazolenga athari za kiafya.
Mdalasini unaweza kuchukua nafasi ya dawa?
Hapana.
Mdalasini haupaswi kutumika kama mbadala wa dawa za kisukari zilizoandikwa na daktari.
Kisukari kinaweza kusababisha madhara kwa macho, figo, mishipa ya fahamu, moyo na mishipa ya damu ikiwa hakidhibitiwi vizuri.
Kwa sababu hiyo, mtu mwenye kisukari anapaswa kuendelea na mpango wake wa matibabu na kutumia mdalasini, ikiwa anautumia, kama sehemu ya lishe.
Usiache dawa kwa sababu umeanza kutumia chai ya mdalasini au bidhaa nyingine ya asili.
Je, mdalasini unatibu kisukari?
Hakuna ushahidi wa kutosha wa kisayansi unaoruhusu kusema kwamba mdalasini unatibu kisukari.
Kisukari ni hali inayohitaji usimamizi wa muda mrefu. Lengo la matibabu ni kudhibiti sukari ya damu na kupunguza hatari ya matatizo yanayoweza kutokea.
Mdalasini unaweza kuchunguzwa kama sehemu ya lishe na afya ya kimetaboliki, lakini haupaswi kutangazwa kama tiba inayoweza kuponya kisukari.
Maswali Yanayoulizwa Mara kwa Mara
1. Je, mdalasini unaweza kusaidia kupunguza sukari ya damu?
Baadhi ya tafiti zimeonyesha uwezekano wa mdalasini kusaidia kupunguza baadhi ya vipimo vya sukari ya damu, lakini matokeo hayajawa sawa katika tafiti zote. Kwa hiyo, mdalasini haupaswi kutegemewa kama tiba kuu ya kisukari.
2. Ni kiasi gani cha mdalasini ninapaswa kutumia kwa siku?
Hakuna dozi moja iliyothibitishwa kuwa sahihi kwa kila mtu. Matumizi kama kiungo cha chakula ni tofauti na kutumia dozi kubwa kama kirutubisho. Kwa matumizi makubwa, ni vizuri kupata ushauri wa mtaalamu wa afya.
3. Ni aina gani ya mdalasini inayofaa zaidi?
Ceylon na Cassia zote hutumika kama mdalasini, lakini zina tofauti katika kiwango cha coumarin. Ceylon kwa kawaida huwa na coumarin kidogo zaidi. Kwa matumizi ya muda mrefu na kiasi kikubwa, aina ya mdalasini ni jambo la kuzingatia.
4. Je, chai ya mdalasini inaweza kusaidia mtu mwenye kisukari?
Chai ya mdalasini inaweza kuwa sehemu ya lishe, hasa ikiwa haitumii kiasi kikubwa cha sukari iliyoongezwa. Hata hivyo, haiwezi kuchukua nafasi ya matibabu ya kisukari.
5. Je, ninaweza kutumia mdalasini pamoja na dawa za kisukari?
Inaweza kutegemea dawa na hali yako ya afya. Mtu anayatumia dawa za kisukari anapaswa kumjulisha mtoa huduma wa afya kuhusu matumizi ya virutubisho au kiasi kikubwa cha mdalasini.
6. Je, mdalasini unaweza kuzuia kisukari?
Hakuna ushahidi wa kutosha kusema kwamba mdalasini pekee unaweza kuzuia kisukari cha aina ya 2. Lishe bora, mazoezi, udhibiti wa uzito na ufuatiliaji wa afya vina nafasi muhimu zaidi katika kupunguza hatari.
7. Je, mdalasini unaweza kuponya kisukari?
Hapana. Mdalasini haupaswi kutangazwa wala kuchukuliwa kama tiba ya kuponya kisukari.
8. Je, mtu mwenye ugonjwa wa ini anaweza kutumia mdalasini?
Anapaswa kuwa mwangalifu hasa anapofikiria kutumia kiasi kikubwa au virutubisho vya mdalasini, kwa sababu baadhi ya aina zina coumarin nyingi. Ni vizuri kuzungumza na mtaalamu wa afya kabla ya kutumia kiasi kikubwa.
Mambo ya kukumbuka
Mdalasini ni kiungo chenye matumizi mengi na umefanyiwa tafiti kuhusu uhusiano wake na udhibiti wa sukari ya damu. Hata hivyo, matokeo ya tafiti hayatoshi kuufanya mdalasini kuwa tiba ya kisukari.
Ikiwa una kisukari, zingatia mambo haya:
- Endelea kufuata mpango wa matibabu uliopewa.
- Usisimamishe dawa bila ushauri wa daktari.
- Fuata lishe yenye uwiano.
- Fanya mazoezi kulingana na uwezo na ushauri wa mtaalamu.
- Fuatilia kiwango cha sukari yako.
- Pima HbA1c kulingana na ushauri wa mtoa huduma wako.
- Tumia mdalasini kama sehemu ya lishe, si kama mbadala wa matibabu.
- Epuka matumizi makubwa ya virutubisho bila ushauri wa kitaalamu.
- Zingatia aina ya mdalasini ikiwa unatumia kiasi kikubwa au kwa muda mrefu.
Hitimisho
Mdalasini ni kiungo cha asili kinachoweza kuwa sehemu ya lishe yenye afya. Tafiti zimeonyesha uwezekano wa kuwa na athari katika usikivu wa insulini na baadhi ya vipimo vya sukari ya damu, lakini ushahidi bado una tofauti na hauungi mkono matumizi ya mdalasini kama tiba ya pekee ya kisukari.
Njia salama zaidi ni kuutumia kwa kiasi kama sehemu ya chakula chenye uwiano, huku ukiendelea kuzingatia mazoezi, uzito unaofaa, lishe bora, dawa ulizoandikiwa na ufuatiliaji wa kiwango cha sukari.
Kumbuka: asili haimaanishi kwamba kila bidhaa ni salama kwa kila mtu, na kiasi kikubwa cha bidhaa ya asili si lazima kiwe bora zaidi.
Ikiwa una kisukari na unataka kuongeza mdalasini kwa kiasi kikubwa au kutumia kirutubisho cha mdalasini, zungumza na daktari, mfamasia au mtaalamu mwingine wa afya anayekufuatilia.
Afya bora hujengwa kwa hatua nyingi zinazofanya kazi pamoja—si kwa kiungo kimoja pekee.